เครื่องดนตรีพื้นบ้าน
 

 
ผมไม่ได้เป็นนักดนตรีอาชีพ
แต่ผูกพันธ์ กับเสียงดนตรี
คงไม่ผิดถ้าจะบอกว่า
ดนตรี แนบอยู่ในลมหายใจ และ ชีวิต
บางครั้งเมื่อได้เดินทางไปตามสถานที่ต่างๆ
เห็นเครื่องดนตรี พื้นบ้าน ท้องถิ่น
หรือ เครื่องดนตรีประยุกต์ น่าสนใจ
ไปจน เครื่องเล่น เลียนเสียงสัตว์
อุปกรณ์พื้นบ้าน ที่ให้เกิดเสียงต่างๆ
ราคาไม่แพงนัก และ พอมีตังค์
ก็มักจะซื้อเก็บไว้ 
ปัจจุบัน บางชิ้นได้พัง และ สูญหายไป
จึงมีความคิด ที่จะรวบรวม
ส่วนที่เหลือ ทำเก็บข้อมูลไว้บ้าง
เพื่อให้ สามารถดู และ ลองฟังกันได้
และเป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน
ข้อมูล ความรู้

ซึ่งในส่วนของรูปเครื่องดนตรี
สามารถ คลิ้ก เพื่อลองฟังเสียงได้
(จะพยายามดำเนินการทำกับเครื่องดนตรีทุกชิ้น)

และ แกลเลอรี่ภาพถ่ายดนตรีพื้นบ้าน
เป็นการภาพแสดง อุปกรณ์  เครื่องเล่น
เครื่องดนตรี การเล่นดนตรี
ตามท้องถิ่นต่างๆ แปลกๆ หาดูยาก
สลับสับเปลี่ยน

 

 

ขลุ่ยนกไม้ไผ่

ปล้องไม้ไผ่ เชื่อมต่อกับ ไม้ซางในส่วนที่ใช้ปากเป่า
เวลาเล่นใส่น้ำลงไปในปล้องไม้ไผ่ แล้วเป่า
จะมีเสียง คล้ายนกร้อง


ฟังเสียง

   

ขลุ่ยนกดินเผา

ขลุ่ยเลียนเสียงนกทำจากดินเผา



ฟังเสียง
 



 

ขลุ่ยนกพลาสติก

ขลุ่ยเสียงนก ทำจากไม้ซางและ พลาสติกหล่อเวลาเล่นใส่น้ำลงไปในตัวนกแล้วเป่า



ฟังเสียง
   



จั๊กจั่น

เป็นของเล่นพื้นบ้านที่มีมานาน
เลียนเสียงจั๊กจั่น วิธีเล่น คือ แกว่งไม้
ให้ตัวทรงกระบอก หมุนรอบๆไม้
แล้วก็จะเกิดเสียง คล้าย แมลงจั๊กจั่น
หลายๆคนคงจะเคยเห็นกัน
คนขายมักจะเดินเร่ขาย ตามงานวัด
ถือท่อนไม้พันด้วยฟาง  แล้ว ปักเสียบด้วย
ของเล่นต่างๆ หลายชนิด
ฟังเสียง
 



 

ขลุ่ยดินเผา

ขลุ่ยทำจากดินเผา (เทียบขนาดกับ เหรียญ 1 บาท)
มีรูสำหรับใช้นิ้วกด 8 รู เป่าเป็นเสียงโน๊ตดนตรีได้

 

ฟังเสียง



 

หวูด , โหวด

หวูด หรือ โหวด เครื่องดนตรีทางภาคอิสานของไทย
มีวิธีเล่นที่เป็นเอกลักษณ์ ไม่เหมือนเครื่องดนตรี
ชนิดใดๆ คือ ใช้ส่วนปลาย(สีดำ) แนบกับใต้ริมฝีปาก
เหนือคาง แล้วใช้ปากผิว ผ่านลำไม้ซาง ที่มีลักษณะเป็น
ท่อที่มีความยาวสั้นไล่กันไป ทำให้เกิดเป็นเสียง
โน้ตดนตรีต่างๆ เวลาเล่นก็ใช้มือจับแกนด้านปลาย
แล้วหมุนไปมา แล้ว ผิวผ่านลำท่อ คนที่ผิวเก่งๆ
ให้เสียงที่ไพเราะมาก

ฟังเสียง

ขลุ่ยเสียงนก

ขลุ่ยอีกชนิดหนึ่ง(เทียบขนาดกับเหรียญ 1 บาท)
ทำจากไม้ซางมีแกนไม้เป็น
คันชักตรงปลายดึงเข้าออกได้เพื่อเปลี่ยนเสียง
เมื่อชักเข้าออก จะมีเสียงคล้ายนก

ฟังเสียง

ขลุ่ยหลีบ

เป็นขลุ่ย ขนาดเล็ก  ราคาถูก
เสียงจะออกแหลม เล็ก
กว่าขลุ่ยเพียงออ และ ขลุ่ยอู้


ฟังเสียง


ขลุ่ยพลาสติก


เป็นขลุ่ยประยุกต์ ทำจากท่อเอสล่อน
ทำเลียนแบบขนาดขลุ่ยเพียงออ
 

ฟังเสียง
 

 



 

ขลุ่ยฝรั่ง(recorder)

สามารถถอดแยกออกได้เป็น
สามชิ้น ทำจากพลาสติก
มีขนาดเล็กเสียงออกแหลมๆ
มีหลายคีย์ให้เลือก
ฟังเสียง
 



 


ขลุ่ยจีน

ขลุ่ยจีนหรือขลุ่ยผิว
ที่เห็นนี้ประยุกต์ขึ้นมาโดยทำจาก
ท่อพีวีซี ลองเปรียบเทียบเสียงกับ
ขลุ่ยจีน ที่ทำจากไม้ดูนะครับ



 
 

ขลุ่ยจีน

ทำจากไม้ไผ่  ดูมีลวดลายเพ้นท์ด้วย
สวยดีนะครับ  แต่ เล่นยากพอสมควร
วิธีเล่น ใช้ปากผิว ผ่านช่อง ในมุมที่พอเหมาะ
บางคนก็เรียกว่า ขลุ่ยผิว
 



 

ภาพนี้ลองเทียบรูปร่างขนาด
ขลุ่ยต่างๆ
 


แกว

สื่อสารกันอยู่นานกับคนขาย กว่าจะสะกด และ
เรียกชื่อเครื่องดนตรีชิ้นนี้ได้  "แกว" เป็นเครื่องดนตรี
ชาวเขา ชาวปะกากะยอ  ให้เสียงทุ้มกังวาล 
ชิ้นนี้ทำด้วยไม้สัก คาดว่าประยุกต์ดัดแปลงขึ้นมา
ทีหลัง จากของดั่งเดิมทำจากเขาสัตว์
วิธีเล่น เป่าและดูด ตรงรูช่องดังรูป
แล้วใช้นิ้วมือ อุดเสียงด้านปลายทั้งสอง
เปิด-ปิด สลับกันไป เกิดเป็นเสียงสูงต่ำ  
(ปกติตอนซื้อมาใหม่ๆ เสียงจะดูดีกว่านี้ผมเอานิ้วไปเขี่ย
ตรงลิ้นส่วนที่เป่าเล่นทำให้ เสียงเพี้ยนๆแปลกๆไป)

ฟังเสียง
 

 



 

ซอเขมร

ภาพที่เห็นเป็นซอพื้นบ้านท้องถิ่น
ที่ทำโดยชาวเขมร  ผมได้มีโอกาสเดิน
ทางไป และ ซื้อมาได้ในราคาถูกมาก
ซอเป็นเครื่องดนตรีที่ชาวเขมร
นิยมเล่นกัน  เคยเห็นบางคน
เล่นบรรเลงเพลง ให้อารมณ์ เหงา เศร้า
วังเวงได้อย่างจับใจ
 

   
   



 


....
..?

ไม่ทราบว่าเรียกว่าอะไร
เป็นทรงกลม หนักๆ ใหญ่กว่า ลูกกอล์ฟ
สักเล็กน้อย  มีห่วงแขวน 1 ห่วง
รู้สึกว่าจะเป็นของประเทศจีน
มีเครื่องหมาย หยิน-หยาง
ของลัทธิเต๋า อีกด้านหนึ่งเป็นภาษาจีน
ใช้มือเขย่า ในจังหวะที่พอเหมาะ
จะรู้สึกสั่นๆข้างใน และ เกิดเสียง เล็กๆใสๆ
ก้อง กังวาล ฟังไพเราะ คล้ายระฆัง
แต่ได้ลองเอาเชือกผูกตรงห่วง
แล้วแกว่งเชือกจะไม่มีเสียงเกิดขึ้น  


ฟังเสียง
 


 

เครื่องดนตรีกำกับจังหวะ
มีด้ามจับ ต่อกับผล อะไรสักอย่าง
คล้ายน้ำเต้า แต่เป็นทรงออกกลมๆ 
ข้างในบรรจุวัตถุ ให้เกิดเสียงเมื่อเขย่า



 

พิณ
หัวกับตัวเป็นไม้เนื้อแข็ง ขุดชิ้นเดียว
ประกบกับ ไม้ด้านหน้าเป็นไม้บางๆ เจาะรู 
ทำให้เสียงดังกังวาล
มีสี่สาย เป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้าน



 

ขิก , กระดึง

ไม่ใช่เครื่องดนตรี ผู้ที่อยู่ชนบทน่าจะรู้จักกันดี
ทำจากวัสดุพื้นบ้าน  นำมาประกอบและ ประดิษฐ์ขึ้นมา
เป็นอุปกรณ์ แขวนห้อยคอ วัว ควาย เพื่อให้เกิดเสียง
พอได้ยินเสียงนี้ก็ทำให้ หวนคำนึงถึง กลิ่นไอ
บรรยากาศท้องทุ่งได้เป็นอย่างดี

จะทยอยลงข้อมูลเพิ่มให้เรื่อยๆ
ห้องแสดงเล็กๆแห่งนี้ เปิดกว้าง
ใครมีเครื่องดนตรี อะไรแปลก ๆ น่าสนใจ
ให้ข้อมูลมาได้ครับ

 

 แกลเลอรี่ ภาพ ดนตรีท้องถิ่นพื้นบ้าน



 


เป็นเครื่องดนตรีชนิดหนึ่ง
ของชาวเขาเผ่ามูเซอครับ
อยู่ทางแถบภาคเหนือ
ของประเทศไทย
ดูคล้ายๆ แคนน้ำเต้า
ซึ่งเป็นชื่อที่ทางพื้นราบเรียกกัน
แต่เครื่องดนตรีชิ้นนี้ ไม่แน่ใจ
ว่ามี ชื่อเรียกว่าอะไร มีท่อยาวมาก
และ ปลายด้านบนยังมีลูก
คล้าย ผลน้ำเต้า
แต่ไม่ใช่ จากข้อมูล ของหนังสือ
อีกเล่มหนึ่ง ลูกนี้เป็นผลไม้ชนิดหนึ่ง
เรียกว่า ลูกอ๊ะโม่ะโก่ชี่ และ บรรยาย
ลักษณะใกล้เคียงดนตรีชนิดนี้
เรียกชื่อว่า " นอ "

ภาพนี้ได้จากหนังสือเก่า
พิมพ์เมื่อ พ.ศ.2518 เรื่อง
ชาวเขาเผ่ามูเซอ
 
 

 
 
 
เครื่องเป่า ให้สัญญานฝูงวัว ประเทศบราซิล
 จากหนังสือ nikon photo contest internationnal 1977/78

 
 
   
   
   
   
   
   

ดนตรีพื้นบ้าน
ทดสอบกีต้าร์
บรรเลงใต้แสงดาว





WWW.SANTIPAP.COM
webmaster@santipap.com